
Servië kiest op 25 oktober: kan studentenbeweging Vucic's 14-jarige machtgreep doorbreken?
Servië gaat op 25 oktober naar de stembus voor vervroegde parlementsverkiezingen. Dit wordt beschouwd als een cruciale test voor president Aleksandar Vucic en zijn Serbische Progressieve Partij (SNS), die sinds 2012 aan de macht is. Een studentenbeweging, ontstaan uit massale protesten tegen de regering, vormt voor het eerst een serieus politieke uitdaging.
Hoe is het zover gekomen?
Alles begon met een tragedie. In november 2024 stortte een betonnen overkapping in op een treinstation in Novi Sad en doodde 16 mensen. De eisen voor verantwoording over het ongeluk groeiden uit tot een landsbreed verzet tegen corruptie en wanbeleid. Studenten werden het gezicht van deze beweging, wat leidde tot de grootste demonstraties in Servië sinds het einde van Slobodan Milosevic.
Vucic trad in september af als president en zet nu in op het premierschap om zijn macht te behouden. Zijn manoeuvre maakt deze verkiezing cruciaal: eigenlijk waren verkiezingen niet gepland tot eind 2027.
Wie daagt de regering uit?
De studentenlijst 'Studenti pobeduju' brengt politieke nieuwkomers samen: academici, leraren en professionals zonder eerdere politieke ervaring. Zij concentreren zich op rechtsstaat, corruptiebestrijding en institutionele hervormingen, in plaats van polariserende kwesties als Kosovo of Rusland.
Sommige oppositiepartijen steunen de studentenlijst in plaats van zelf deel te nemen. Analisten zien de stemming als referendum over het SNS-systeem: voortzetting of breuk.
Wat staat op het spel?
De uitslag bepaalt of Servië zijn instellingen kan herstellen. Het SNS ontkent misbruik en corruptie, maar criticasters spreken van mediadruk, verkiezingsfraude en misbruik van staatsmiddelen.
Beslissend is de opkomst. Het SNS steunt op een loyal kiezerscorps; de studentenlijst moet niet alleen oppositiekiezers mobiliseren, maar ook niet-stemmers activeren. Een studentenzege zou de oppositie fundamenteel herstructureren en mogelijk een breed politiek reset in gang zetten.
Implicaties voor buitenlandse politiek
Serviës pad naar de EU stagneerde. Zorgen bestaan over rechtsstaat, zwakke sancties tegen Rusland en vastgelopen onderhandelingen met Kosovo. Democratische hervormingen zouden samenwerking met Brussel kunnen hernieuwen.
De studentenlijst vermijdt gedetailleerde buitenlandsebeslissingen, maar stelde een referendum over EU-lidmaatschap voor binnen zes maanden. Rusland steunt expliciet de regering; Washington is bezorgd over democratische standaarden.


