
Drie jaar na oktober 7: Midden-Oosten volledig hertekend
Het Midden-Oosten is sinds de aanvallen van oktober 2023 en de daaropvolgende oorlog in Gaza grondig veranderd. De machtsverhoudingen zijn verschoven, bondgenootschappen zijn verbroken en economische gevolgen raken de regio hard.
Irans netwerk verzwakt
Iran zag zijn invloedsfeer ernstig aangetast. Topfiguren van Hezbollah en Hamas zijn uitgeschakeld, en in februari werd Supreme Leader Ayatollah Khamenei gelimineerd. De Jemenitische Hoethi-rebellen blijven een uitzondering als bondgenoot van Teheran.
Israël heeft militaire winsten geboekt en bezet het merendeel van Gaza. Meer dan 74.000 Palestijnen zijn gedood en grote delen van de enclave liggen in puin. Deze agressie isoleert Israël echter van traditionele bondgenoten en maakt het wereldwijd impopulair.
Amerika als garantor ter discussie
De Verenigde Staten baseerden hun Midden-Oostenbeleid jarenlang op normalisatie van Israëls aanwezigheid via de Abraham Akkoorden met onder meer de Verenigde Arabische Emiraten. Dit concept is nu achterhaald.
De Amerikaanse veiligheidsgarantie verliest geloofwaardigheid. Drones en raketten troffen Qatars gasfaciliteiten en gebieden rond Dubai en Fujairah. De Hoethi's versterkten hun greep op de Straat van Bab al-Mandeb, een cruciale handelsroute.
Nieuwe allianties en machtsverschuivingen
Golflanden zoeken nu ook bescherming elders. In augustus ondertekenden Saoedi-Arabië, Turkije en Pakistan een defensiepact waarin een aanval op één land als aanval op allen wordt gezien.
Hezbollah's verzwakking motiveerde Israëli invasies in Libanon en annexatie van Syrisch grondgebied na Assad's val in 2024. Turkije en China winnen aan invloed in de regio.
Paradoxaal genoeg fungeert Israël nu als revisionistische macht, terwijl Iran eerder als status-quo-macht optreedt. Teheran probeert verloren positie terug te winnen, niet verder uit te breiden.
Economische schade
Irans controle over strategische zeeroutes veroorzaakt economische druk. Het Westen ontsnapt dankzij reserves en alternatieve olielevering, maar Golfstaten ondervinden zware klappen. Saoedi-Arabië zag groeiverwachtingen dalen van 4,5 naar 3,1 procent; Qatars prognose kantelde van plus 6,1 naar min 8,6 procent.


