Historische ontdekking: wetenschappers vangen voor het eerst radiosignalen op van exoplanet

Voor het eerst hebben astronomen radiosignalen opgepikt die afkomstig zijn van een exoplanet. Het gaat om Beta Pictoris b, een gasreus op ruim 63 lichtjaar afstand van de aarde. De signalen werden gedetecteerd met behulp van de MeerKAT-radiotelescoop in Zuid-Afrika.

Zeer jong planetair systeem

Beta Pictoris b bevindt zich in een uitzonderlijk jong planetair stelsel rond de ster Beta Pictoris. Het systeem is minder dan één procent zo oud als ons zonnestelsel. De gasreus zelf is slechts enkele tientallen miljoen jaar oud en is daardoor nog erg heet en helder. Door zijn afstand tot de ster—vergelijkbaar met de afstand tussen onze zon en Saturnus—kan hij goed van de ster worden onderscheiden met krachtige telescopen.

Magnetische activiteit als bron

Onderzoekers van Harvard en de Universiteit van Oregon stellen dat de radiosignalen natuurlijke oorsprong hebben. Ze wijten de uitzending aan intense magnetische activiteit van de planeet. Geladen deeltjes worden gevangen in het krachtige magnetische veld van Beta Pictoris b en versnellen als de planeet roteert. Daarbij geven zij energie af in de vorm van radiosignalen—een fenomeen dat auroraal radio-uitstraling wordt genoemd.

De karakteristieken van de radiosignalen komen overeen met theoretische voorspellingen over magnetische velden van jonge, massieve planeten. Dit vormt sterk bewijs voor de interpretatie van de onderzoekers.

Vorige pogingen

Wetenschappers hebben jaren geprobeerd radiosignalen van exoplaneten op te sporen. In 2023 werden radiosignalen gedetecteerd in het YZ Ceti-systeem die synchroniseerden met de omloopbaan van een planeet, maar onderzoekers konden niet uitsluiten dat deze afkomstig waren van de ster zelf.

Beta Pictoris speelt ook een belangrijke rol in de astronomische geschiedenis. In 1984 werd dit systeem de eerste plek waar een stofschijf rond een ster direct werd gefotografeerd.