Congo en Rwanda onderhandelen in Genève, maar geweld in oosten blijft aanhouden

Congo en Rwanda zitten opnieuw aan tafel in Genève om hun conflict op te lossen, ruim een jaar na hun eerste akkoord. In oostelijk Congo liggen de wapens echter niet neer. Het geschil gaat diep en speelt zich af op meerdere fronten tegelijk.

De kernkwestie: de FDLR

Central in het conflict staat de FDLR, een gewapende groep die ontstond na de Rwandese genocide van 1994. Kigali ziet de aanwezigheid van deze militanten dicht bij de grens als een directe bedreiging. Volgens het Washingtonakkoord zou Kinshasa de groep neutraliseren, maar Rwanda's president Paul Kagame noemde dit proces onvoldoende. Kinshasa stelt dat het zich aan de afspraken houdt en beschuldigt Rwanda van expansionistische ambities.

Het diepere geschil

De vraag is echter groter dan alleen de FDLR. Rwanda wil garanties dat vijandige groepen niet vanaf Congolees grondgebied kunnen opereren. Congo stelt dat Rwandese veiligheidsbelangen niet rechtvaardigen dat buitenlandse troepen op Congolees terrein blijven. Dit conflict over soevereiniteit en veiligheid staat centraal in Genève.

M23 complicatie

De beweging M23 controlleert grote delen van oostelijk Congo na het innemen van Goma in januari 2025. Zij onderhandelen via een apart, Qatarees traject met Kinshasa. Dit maakt de situatie ingewikkelder: de twee onderhandelingssporen zijn gescheiden, maar de conflicten die ze proberen op te lossen niet.

Vertrouwen op straat

Bewoners van Goma en activisten stellen hoge eisen. Zij wachten op zichtbare veranderingen in hun dagelijks leven: velden die niet meer verwoest worden, geen nieuwe ontheemding, terugkeer van grondgebied. Zonder verifiable mechanismen om te bepalen wat er werkelijk gebeurt, kunnen disputen snel escaleren.

Wat kan Genève bereiken?

Het akkoord zal decennia van wantrouwen niet direct opheffen, maar concrete, uitvoerbare en verifieerbare afspraken kunnen verschil maken. Voor burgers in oostelijk Congo is de maatstaf eenvoudig: het geweld moet stoppen.