Zweden stemt zondag: linksbloc tegen rechtse coalitie met umstreden partij
Zweden gaat zondag naar de stembus voor een uiterst spannende parlementsverkiezing. De kiezer kiest tussen een links-centrumbloc onder leiding van de sociaaldemocrate Magdalena Andersson, en een rechtse coalitie die voor het eerst de omstreden Zweedse Democraten formeel in het kabinet wil betrekken.
Volgens recente peilingen liggen beide blokken extreem dicht bij elkaar. De linkse partijen halen tussen de 49,3 en 50,8 procent, terwijl de regering en de Zweedse Democraten op 47,6 tot 49 procent uitkomen. De Zweedse Democraten, een partij met fascistische wortels, zijn uitgegroeid tot de grootste rechtse kracht en hebben al invloed op beleid zonder in het kabinet te zitten.
Immigratie blijft centraal
Immigratie bepaalt het debat in Zweden sinds 2015, toen 163.000 asielzoekers het land binnenkwamen – een recordaantal. Voor meer dan de helft van de Zweedse kiezers is dit het belangrijkste onderwerp. Het huidige rechtse kabinet heeft het asielbeleid aanzienlijk aangescherpt, onder meer door migranten met verblijfsvergunning ongeveer 36.000 dollar uit te keren als ze vertrekken.
De Zweedse Democraten willen nog verder gaan. Controversieel waren recente deportaties van tieners die in Zweden zijn opgegroeid – een praktijk die in maart werd stopgezet na publieke verontwaardiging.
Oekraïne en Palestina
Op veiligheidsgebied is er breed draagvlak: Zweden steunde Oekraïne sinds 2022 met 16,4 miljard dollar en trad in 2024 toe tot de NAVO. Het debat gaat over omvang, niet principe.
Op het Palestina-vraagstuk verschillen de blokken scherp. De linkse partijen willen steunen voor UNRWA en aansluiting bij Zuid-Afrika's zaak tegen Israël. De Zweedse Democraten stellen voor de ambassade naar Jeruzalem te verplaatsen en alle hulp aan Palestijnen stop te zetten.
Veiligheid en economie
Geweld door bendes en stijgende kostbare van het leven spelen ook mee. De regering wijst op dalende schietpartijen, de linkerzijde benadrukt preventie en sociale diensten.