Iran weigert compromis over Straat van Hormuz en eist volledige controle

Iran heeft een voorstel van Oman afgewezen dat gebaseerd was op een vrijwillig bijdragenmodel voor scheepvaart door de Straat van Hormuz. Teheran stelt zich niet tevreden met een verdeling van de vaargeul en eist volledige controle over beide richtingen van het scheepverkeer in de cruciale zeestraat.

Oman's plan afgebrand

Oman had in samenwerking met Golfstaten een plan gepresenteerd dat gemodelleerd was naar de Straat van Malacca. Daarbij zouden scheepseigenaren vrijwillig bijdragen aan een veiligheidsfonds, zonder verplichte doorgangstarieven. Iran's plaatsvervangend minister van Buitenlandse Zaken Kazem Gharibabadi maakte dinsdag via staatsomroep bekend dit niet acceptabel te vinden. Het 50-50-corridorsysteem, waarbij inkomend verkeer langs de ene kant en uitgaand verkeer langs de andere kant zou varen, ademt volgens Teheran onvoldoende veiligheid in.

Financiële kloof ongekend groot

De onderliggende geschillen zijn niet gering. Oman's model genereert jaarlijks ruim 70 miljoen dollar aan vrijwillige bijdragen. Iran daarentegen heeft voorgesteld om per schip zo'n miljoen dollar verplicht in rekening te brengen. Bij de normale doorvoer van 130 schepen per dag zou dit meer dan 40 miljard dollar per jaar opbrengen.

Juridische kwestie centraal

De reële strijd gaat niet om logistiek maar om rechtsmacht. Volgens internationale zeerecht, waar ook onratificeerders als Iran aan gebonden zouden zijn, is de Straat van Hormuz een internationale vaarweg waar schepen vrij en zonder vergoeding mogen passeren. Iran betoogt zich niet aan dit verdrag gebonden en wil slechts 'onschuldige doorgang' toestaan - een regime dat Teheran kan blokkeren.

Een akkoord moet binnen negentien dagen bereikt worden. Vorig jaar juni werd een momenteel vervallen overeenkomst gesloten die 60 dagen zou gelden. Momenteel is ruim 70 procent van het normale scheepverkeer verdwenen.